Yeni Başlayanlar İçin 30 Temel Linux Komutu

Linux İşletim Sistemini Günlük Hayatta Kullanırken Bilinmesi Gereken 30 Temel Linux Komutu

Yeni Başlayanlar İçin 30 Temel Linux Komutu

Yeni Başlayanlar İçin 30 Temel Linux Komutu

Linux sadece programcılar tarafından kullanılan karmaşık bir işletim sistemi değil, Birden çok dağıtımları tarafından farklı yorumlanan kullanıcı dostu bir işletim sistemidir. Windows işletim sisteminin masaüstü ve bazı diğer özelliklerinden Linux’u temel aldığı bilinmektedir. Günümüzde kullanıcılara çok güzel günlük hayat deneyimi sunan Linux birçok komut kullanmayı gerektirdiği için bu işletim sistemini kullanmak isteyen, merak eden birçok kişiyi ürpertir.

Fakat düşünülenin aksine bu doğru değildir. Linux işletim sistemi birçok komuta sahiptir ama bunlarsan bir kısmını bilmek günlük kullanımınıza yetecektir.  Birçok Linux dağıtımı kullanıcılarına kullanım kolaylığı sağlamak için kabuğu olarak grafiksel kullanıcı arayüzü (GUI) kullanmaktadır. Bununla beraber, bir komut satırı arayüzü (CLI) kullanmak daha fazla önerilir çünkü daha güçlü ve etkilidir. GUI üzerinden çok aşamalı işlemler gerektiren görevler CLI’a birkaç komut girerek saniyeler içinde yapılabilir. Eğer Linux kullanmayı düşünüyorsanız temel Linux komutları ve kullanımları nelerdir bilmek fazlasıyla işinize yarayacaktır.

30 Temel Linux Komutları

Günlük hayatta kullanabileceğiniz temel Linux komutları ve kullanımları:

pwd komutu

pwd komutu hangi dizinde (klasörde) olduğunuzu bulmak için kullanılır. Bu komut size kesin ve tam bir konum verir ve konum genellikle bir bölme işaretiyle (/) başlar.

Tam bir konum örneği: /home/kullaniciadi

cd komutu

Linux dosya sisteminde gezinmek için cd komutunu kullanılır. Dosya sisteminde gezinmek için bulunduğunuz mevcut dizine bağlı olarak ya tam konum ya da dizinin adını gerektirir.

Örneğin: /home/kullaniciadi/Belgeler dizinindesiniz ve Belgeler’in alt dizini olan Fotoğraflar dizinine gitmek istiyorsunuz. Bunu yapmak için tek yapmanız gereken cd Fotoğraflar komutunu çalıştırmaktır.

Bu komutunun bazı kısayolları mevcuttur. Bir üst dizine gitmek istiyorsanız cd.. (iki noktayla) veya direkt olarak ana dizine gitmek istiyorsanız ise cd kullanın. Önceki dizine gitmek istiyorsanız da cd- (tireli) kullanabilirsiniz.

Not: Linux kabuğu büyük küçük harfe duyarlıdır. Bu yüzden dizinin adını olduğu gibi girmelisiniz.

ls komutu

ls komutu bir dizinin içeriğini görmek için kullanılır. Varsayılan olarak, bu komut mevcut dizinin içeriğini görüntüleyecektir.

Başka dizinlerin içeriğini görmek istiyorsanız ls ve dizinin konumunu girmelisiniz. Örneğin: Belgeler dizininin içeriğini görmek için ls /home/kullaniciadi/Belgeler komutunu girin.

cat komutu

Linux’da sıklıkla kullanılan komutlardan biridir. Standart çıktıdaki (sdout) bir dosyanın içeriğini görmek için kullanılır. Bu komutu çalıştırmak için önce cat, daha sonra da dosya adını ve uzantısını girin.

Örneğin: cat dosya.txt

cp komutu

cp komutunu dosya kopyalamak için kullanılır.

Örneğin: cp ornek.jpg /home/kullaniciadi/Resimler komutu mevcut dizinde bulunan ornek.jpg dosyasının Resimler dizininde bir kopyasını oluşturur.

mv komutu

mv komutu dosyaları taşımak için kullanılır. Ancak dosyaları yeniden adlandırmak için de kullanılabilir.

Bu komutun kullanımı da cp komutuna oldukça benzerdir. Önce mv, daha sonra dosyanın adı ve hedef dizini girmelisiniz.

Örneğin: mv dosya.txt /home/kullaniciadi/Belgeler

Dosyaları yeniden adlandırmak için gereken söz dizimi ise mv eskiad.ext yeniad.ext

mkdir komutu

mkdir komutunu yeni bir dizin oluşturmak için kullanılır.

Örneğin: mkdir Muzik, Muzik adlı yeni bir dizin oluşturacaktır.

rmdir komutu

rmdir komutu dizin silmek için kullanılır. Ancak, rmdir sadece boş dizinleri silmenize izin verir.

rm komutu

rm komutu ise dizinleri içindekilerle birlikte silmek için kullanılır. Eğer sadece dizini silmek istiyorsanız, rmdir’e bir alternatif olarak rm -r kullanabilirsiniz.

touch komutu

touch komutu komut satırı üzerinde yeni boş dosyalar oluşturmak için kullanılır.

Örneğin: Belgeler dizini altında Web adlı bir HTML dosyası oluşturmak için touch /home/kullaniciadi/Belgeler/Web.html komutu çalıştırılır.

locate komutu

locate komutu bir dosyanın konumunu bulmak için kullanılır. Ayrıca bu komutu onu büyük küçük harf duyarlılığını kaldıracak -i seçeneği ile bu komutla dosyanın adını hatırlamasanız bile arama yapabilirsiniz.

İki ya da ikiden fazla kelime içeren bir dosyayı aramak için yıldız işareti (*) kullanın.

Örneğin: locate -i okul*not komutu “okul ve “not” kelimelerini içeren bütün dosyaları büyük veya küçük karakter fark etmeksizin arayacaktır.

find komutu

locate komutuna benzer olarak find komutu da dosya aramak için kullanılır. Farkı ise komutu belirli bir dizinde dosyalar bulmak için kullanılmasıdır.

Örneğin: /home/ -name notlar.txt komutu notlar.txt adlı bir dosyayı ana dizinde ve alt dizinlerinde aramak için kullanılır.

grep komutu

grep komutu belirli bir dosyadaki metinde arama yapmak için kullanılır.  Günlük kullanım için oldukça kullanışlı bir komuttur.

Örneğin: grep mavi notdefteri.txt notdefteri dosyasında mavi kelimesini arayacaktır. Bu kelimeyi içeren kelimeler tam olarak gösterilecektir.

sudo komutu

“SuperUser Do” kısaltması sudo komutu yönetici veya kök izinlerini gerektiren görevleri yapmanıza izin verir. Fakat, bu komut günlük kullanım için önerilmez çünkü yanlış bir şey yaparsanız hata oluşması oldukça kolaydır.

df komutu

df komutu sistemin disk alanı kullanımını yüzdesel ve KB(kilobayt) olarak öğrenmek için kullılır. Eğer raporu megabayt olarak görmek isterseniz df -m kullanın.

du komutu

du (Disk Usage – Disk Kullanımı) komutu bir dosyanın veya dizinin ne kadar alan kapladığını kontrol etmek için kullanılır. Fakat, disk kullanımı özeti normal boyut formatı yerine disk blok numalarını gösterecektir. Siz özeti bayt, kilobayt ve megabayt formunda görmek istiyorsanız komut satırına -h seçeneğini eklemeniz gerekir.

head komutu

head komutu herhangi bir metin dosyasının ilk satırını görüntülemek için kullanılır. Varsayılan olarak, ilk on satır gösterilecektir ancak bu rakamı istediğiniz gibi değiştirebilirsiniz.

Örneğin; eğer ilk beş satırın görüntülenmesini istiyorsanız head -n 5 dosyaadi.ext komutunu girin.

tail komutu

Bu komut head komutuna benzer bir fonksiyona sahiptir. İlk satırları göstermek yerine tail komutu bir metin dosyasının son on satırını görüntüleyecektir.

diff komutu

difference‘ın kısaltılmışı olan diff komutu iki dosyanın içeriğini satır satır karşılaştırır. Dosyaları analiz ettikten sonra uymayan satırları sonuç olarak verecektir. Programcılar bu komutu programda değişiklik yapmak için sıklıkla bütün kaynak kodunu yeniden yazmak yerine kullanır.

Örneğin: diff dosya1.ext dosya2.ext bu komutun en basit formudur.

tar komutu

tar komutu birden fazla dosyayı bir tarball‘a arşivlemek için kullanılır. tarball, zip formatına benzer bir formattır ancak sıkıştırmak tercihe bağlıdır. Bu komut mevcut bir arşive yeni dosyalar eklemek, bir arşivin içeriğini listelemek, bir arşivden içerik çıkarmak vb. gibi türlü fonksiyonlara sahip olduğu için oldukça karmaşıktır.

chmod komutu

chmod komutu dosyaların ve dizinlerin okuma, yazma ve çalıştırma izinlerini değiştirmek için kullanılır. Bu komut biraz karmaşık olduğundan doğru şekilde kullanabilmek için terminale chmod –help yazabilirsiniz.

chown komutu

chown komutu bir dosyanın sahipliğini belirli bir kullanıcıya transfer etmek için kullanılır. Örneğin; chown linuxkullanicisi2 dosya.ext linuxkullanicisi2‘yi dosya.ext‘nin sahibi yapacaktır.

jobs komutu

jobs komutu bütün işleri durumlarıyla birlikte görüntülemek için kullanılır. Bir iş basitçe kabuk tarafından başlatılmış bir işlemdir.

kill komutu

Eğer yanıt vermeyen bir program varsa kill komutunu kullanarak programı elle sonlandırabilirsiniz. Bu komut yanıt vermeyen uygulamaya belirli bir sinyal yollayacak ve uygulamaya kendini sonlandırması için talimat verecektir.

Toplamda kullanabileceğiniz kırkaltı sinyal bulunmaktadır ancak genellikle bu iki sinyal kullanılmaktadır:

SIGTERM (15) — bir programının çalışmayı durdurmasını ister ve durumunu kaydetmesi için ona biraz zaman verir. Eğer kill komutunu girerken sinyali belirlemezseniz bu sinyal kullanılacaktır.

SIGKILL (9) — programları zorla hemen sonlandırır. Kaydedilmemiş durumu kaybetmiş olursunuz.

Sinyallari bilmenin dışında ayrıca sonlandırmak istediğiniz programın işlem kimlik numarasını (PID) bilmeniz gerekmektedir. Eğer PID’i bilmiyorsanız ps ux komutunu çalıştırın.

Hangi sinyali kullanacağınızdan ve programın PID’ini bildiğinizden emin olduktan sonra aşağıdaki söz dizimini girin:

kill [sinyal seçeneği] PID.

ping komutu

ping komutu bir sunucu ile bağlantınızı kontrol etmek için kullanılır.

Örneğin; ping google.com komutunu girerek Google’a bağlanıp bağlanamadığınızı öğrenebilir ve yanıt süresini ölçebilirsiniz.

wget komutu

wget komutu İnternet’ten dosya indirmek için kullanılır. Bunu yapmak için wget ve daha sonra ise indirmek istediğiniz dosyanın bağlantısını girin.

uname komutu

uname (Unix Name) komutu Linux sisteminiz hakkında makine adı, işletim sistemi, çekirdek vb. gibi bilgileri verecektir.

top komutu

top komutu çalışmakta olan programların listesini ve bu programların ne kadar CPU kullandığını gösterir. Sistem kaynakları kullanımını izlemek oldukça kullanışlıdır ve özellikle de fazla sistem kaynağı kullanan programları sonlandırabilmeniz için size yardımcı olacaktır.

history komutu

Linux’u bir süre kullandıktan sonra her gün yüzlerce komut çalıştırdığınızı fark edeceksiniz. Eğer daha önce girdiğiniz komutları görmek istiyorsanız history komutunu çalıştırabilirsiniz.

man komutu

Hangi komutun hangi işleve sahip olduğunu unuttunuz mu? Hiç merak etmeyin. Linux komutları listemizdeki son komut olan man komutunu kullanarak komutları Linux kabuğundan öğrenebilirsiniz. Örneğin: man tail komutunu girmek tail komutunun kullanım talimatını gösterecektir.

Tepkiniz Nedir?

like
0
dislike
0
love
0
funny
0
angry
0
sad
0
wow
0